Hoogbegaafdheid en overprikkeling

Hoogbegaafde kinderen blijken volgens recenter onderzoek overeenkomsten in karaktereigenschappen te hebben. Kieboom (2015) maakt dit zichtbaar in haar model waarin ze het cognitieve luik en het zijnsluik toelicht. In een later blog zal ik hier meer uitleg over geven. Belangrijk is dat Kieboom aangeeft dat hoogbegaafde kinderen hypergevoelig zijn en daardoor mogelijk vaker last hebben van overprikkeling. 

Kinderen zijn gevoelig op verschillende manieren, wat kan leiden tot angsten. Hoogbegaafde kinderen kunnen hierdoor sneller ongerust of bang zijn. Ze kijken vooral naar wat er mogelijk niet goed zou kunnen gaan. 

Hoog activiteitsniveau en overprikkeling

Dabrowski (en ook anderen na hem) veronderstellen dat het hoge activiteitsniveau en de gedrevenheid van hoogbegaafde kinderen ervoor zorgt dat ze sterker reageren op wat er om hen heen gebeurt en dat daardoor hun gevoelens en ervaringen veel sterker zijn dat wat ‘normaal’ wordt gevonden. Dit is niet alleen negatief, het maakt juist dat de rijkdom van ervaringen het leven boeiender kan maken.

Verschillende soorten overprikkeling

Intellectuele overprikkeling

Nieuwsgierigheid, onderzoekende vragen stellen, concentratie, problemen oplossen en theoretisch denken zijn allemaal aanwijzingen voor, of uitingen van intellectuele overprikkeling. Mensen met deze eigenschap hebben bijzonder actieve hersenen, die voortdurend opzoek zijn naar kennis, begrip en waarheid, en graag problemen willen oplossen. Ze kunnen ongeduldig of emotioneel reageren wanneer ze merken dan anderen niet zo enthousiast zijn over een idee of zaak zoals zij (Webb et al., 2013).

Verbeeldende overprikkeling

Een rijke fantasie, zelfbedachte spelletjes, denkbeeldige vrienden, het idee dat dingen een eigen wil hebben, dagdromen, snel doorzien van situaties en het gebruik van metaforen zijn vaak voorkomende kenmerken van slimme, creatieve kinderen. Soms lopen realiteit en fantasie door elkaar (Webb et al., 2013).

Emotionele overprikkeling

Dit is vaak het eerste wat ouders opvalt. Kinderen die emotioneel overprikkeld zijn maken zich snel druk om anderen en voelen zich sterk betrokken bij de omgeving. Ze krijgen vaak te horen dat ze overdreven reageren. Ze binden zich snel aan mensen, plaatsen en bezittingen. De intensiteit van hun gevoelens komt tot uiting in hun compassie, empathie, gevoeligheid en aan de andere kant ook soms woede en verontwaardiging.

Ook kunnen kinderen na hun derde jaar nog regelmatig emotionele buien en woedeaanvallen hebben, bijvoorbeeld wanneer ze een spelletje verliezen, de beste willen zijn of omdat ze hun zin niet krijgen.

Zintuiglijke overprikkeling

Personen met zintuiglijke overprikkeling ervaren alledaagse zintuiglijke impulsen (zien, horen, proeven, voelen, ruiken) aanzienlijk sterker dan anderen. Intense en diepe ervaringen. Dit kan echter ook makkelijk leiden tot frustratie. Gevoelig zijn door labeltjes in een t shirt, gevoelig zijn voor licht en geluid, afgeleid raken of hoofdpijn krijgen door gezoem van tl verlichting. Als kleine kinderen reageren zintuiglijk overprikkelde kinderen vaak sterk op de textuur en smaak van bepaald soort voedsel.

Psychomotorische overprikkeling

Kinderen laten hierbij zien dat de een vergrote mogelijkheid hebben om actief en energiek te zijn. Ze houden van bewegen, en beschikken vaak over een overschot aan energie. Dit merk je aan snel praten, (over)enthousiasme, intense fysieke activiteit en verlangen naar actie. Ze. Kunnen zich verliezen in nerveuze tics, dwingend praten, impulsief dingen doen, fanatisme of extreem competitief gedrag.  Dit kan voor de ander overweldigend zijn, voor henzelf vooral plezierig. Het gedrag kan lijken op adhd. Soms kan een knijpbal, wiebelkussen, tangl of kneedgum of iets dergelijks uitkomst bieden (Webb et al., 2013).

Wil je meer te weten komen over hoogbegaafdheid? Blijf me dan volgen voor meer informatie op sociale media. Ook hier verschijnen er meer blogs over hoogbegaafdheid.

Lieve groet,

Liever luisteren? Klik hieronder.